جلوه اقتدار صنعت ایرانی در گروه زمزم

گروه زمزم شامل 16شرکت نوشابه سازس است که قدیمی ترین واحد تولیدی آن، زمزم تهران می باشد. با توجه به راه اندازی خطوط تولید جدید و پیشرفته این شرکت، فرصتی دست داد تا با جناب آقای احمد حداد مقدم، مدیر عامل زمزم تهران،گفتگویی داشته باشیم.

بازدید از خطوط تولید جدید زمزم نیز در ادامه این گفتگو انجام پذیرفت. در ادامه صحبت های مدیر عامل زمزم تهران در مورد چالش های پیش روی این صنعت را خواهیم خواند.

احمد حداد مقدم مدير عامل شركت زمزم تهران در مورد گروه كارخانجات زمزم مي گويد مدير عامل گروه جناب آقاي مهندس تقوامنش است. گروه زمزم بزرگ ترين گروه توليد آشاميدني در ايران است كه داراي 14 شركت زير مجموعه در داخل كشور و 8 زير مجموعه در خارج از كشور می باشد. گروه زمزم چهار دسته محصول توليد مي كند. اين محصولات شامل نوشابه، ماءالشعير، آب ميوه و دوغ است. اين گروه در سال 1333 تاسيس شد و بيش از نيم قرن سابقه دارد و مي توان گفت در توليد نوشابه و ماءالشعير بيشترين سهم بازار ايران را در اختيار دارد و در توليد آب ميوه و دوغ نيز سهمي از بازار متعلق به زمزم است. گروه زمزم توليد كننده و صادر كننده ملي ايران بوده، طرح توسعه نمونه، كارفرماي نمونه، كارآفرين نمونه ايران بوده و برنده مدال طلاي نوآوري در  ايران است. گروه زمزم در تهران چهار كارخانه دارد و در شهرهاي ديگر ايران مانند اصفهان، شيرازمشهد، كرمان، كرمانشاه، گرگان،رشت، اهواز، آبادان، تبريز و اروميه و در كشورهاي خارجي نيز مانند مالزي، بلژيك، ونزوئلا، تركيه، پاكستان، بنگلادش، افغانستان داراي واحد توليدي مي باشد.

وي در مورد زمزم تهران مي گويد زمزم تهران اولين كارخانه گروه در خیابان آزادی و در سال 1333 احداث شد. قديمي ترين كارخانه ايران از نظر سابقه و جديدترين كارخانه ايران از نظر تكنولوژي، زمزم تهران است. ما در طي دو سال گذشته تمام خطوط قديمي را از رده خارج كرديم و خطوط جديد را از بهترين تكنولوژي هاي دنيا جايگزين آن نموديم. اين ماشين آلات جديدترين تكنولوژي را كه تا به حال وارد ايران شده اند دارا هستند. ما در حال حاضر در اين واحد محصولات را در بسته بندي هاي فلزي به شكل قوطي و بسته بندي PET عرضه مي كنيم م. محصولات زمزم با عصاره اي كه 55 سال سابقه و تجربه و تکنولوژی روز دارد، با استفاده از مجرب ترين افراد در توليد نوشيدني با ظرفيت بالا تولید مي شوند و به همين دليل از بازار خوبي نيز برخوردار مي باشد. در اين واحد 170 نفر مشغول به كار هستند.

حداد مقدم درباره ماليكت بنياد مستضعفان و جانبازان در گروه زمزم مي گويد پس از دوران رنسانس كه بحث مديريت از بحث مالكيت جدا شد، شركت ها در تمام دنيا به اين شيوه اداره مي شوند. در تمام دنيا فرد يا افرادي مالك كارخانه اي هستند و فرد يا افرادي را مالكين براي مديريت به خدمت مي گيرند. به نظر من در حال حاضر اين كه چه كسي مالك است اهميت چنداني ندارد. چرا كه مالك يك شركت مي تواند يك بچه كوچك، يك فوق دكتراي اقتصاد و يا يك كاسب بازاري باشد. آنچه كه مسلم است شركت هاي زمزم طبق قوانين تجارت و كشوري اداره مي شوند و مالكيت در تصميمات ما بحثي ندارد. ما مانند همه شركت ها حسابرسي مي شويم و حسابرسان مستقل از سازمان حسابرسي ما را حساب رسي مي كنند.

وي ادامه مي دهد كارخانه هايي كه در شهرهاي ديگر فعاليت مي كنند بر اساس برند ونام تجاري است. اين كارخانه ها نام تجاري زمزم را توليد مي كنند. عواملي كه منجر به پيشرفت برند مي شوند مانند كيفيت، تكنولوژي توليد و كليد مسائلي كه موجب پيشرفت و يا پس رفت برند مي شوند حائز اهميت مي باشند.

وي درباره تنوع محصولات زمزم مي گويد وقتي در مديريت كاري انجام مي شود هميشه امكان انجام بهتر آن كار وجود دارد ما تنوع محصول وسيعي داريم و بيش از دويست نوع نوشيدني توليد مي كنيم. تنوع محصولات در طعم، مزه، شكل و بسته بندي مشهور است و در حال حاضر به تنها چيزي كه اهميت مي دهيم کیفیت تنوع توليد است. از ابتداي سال تا امروز ما نه نمونه مختلف محصول را به بازار عرضه كرده ايم يعني به طور متوسط هر هفته، يك محصول جديد. به نظر شما امکان این که در هر صنعتي توليد با تنوع هر هفته يك محصول، حالا از نظر شكل وبسته يا طعم و مزه وجود دارد؟ وقتي شما نمونه جديدي را وارد بازار مي كنيد، اين كار هزينه بالايي دارد. طبق برنامه ها تا آخر سال 88 نمونه هاي جديدي را روانه بازار مي كنيم و برخي از اي نمونه ها تا به حال در ايران توليد نشده است به عنوان مثال نوشيدني چاي سبز (Green tea) يا چاي يخي (ice tea) كه در بازار ايران ديده نمي شود در حالي كه در بازارهاي جهاني محصول تازه اي نيست، توليد اين محصولات در برنامه ما قرار دارد. اين پروژه در حال تكميل است و به زودي محصول توليد خواهد شد. به علاوه يك سري محصولات مخصوص ايراني هاست مثلا لميوناد. نوشابه ليموناد شركت زمزم در بسياري از كشورها توليد نمي شود در حالي كه ما ايراني ها اين طعم را مي پسنديم و دوست داريم. در صورتي كه در تمام دنيا نوشابه lemon توليد مي شود. ما محصولاتي را با ذائقه ايراني توليد كرده ايم. بعيد مي دانم شركتي در ايران وجود داشته باشد كه به اندازه زمزم در زمينه نوشيدني تنوع محصول داشته باشد. اين ادعا به راحتي با جستجوي در بازار قابل اثبات است.

انواع و اقسام ماءالشعير مانند ماءالشعير معمولي و يا با طعم هاي انار، آناناس، سيب و ليمو و انواع نوشابه هاي با طعم كولا، پرتقال، lemon ، ليموناد، انبه، زمزم كلاسيك بدون قند كه محصول سلامتي است به همراه انواع مختلف آب ميوه ها در زمزم در حال توليد است.

وي افزود شركت زمزم هرگز ÷س از انقلاب تحت ليسانس پپسي يا كوكاكولا نبوده و كليه كارها به صورت مستقل و به دست ايراني ها انجام شده است. ممكن است ما در بعضي صنايع از دنيا عقب باشيم اما در صنعت نوشيدني ما حرف براي گفتن داريم ودليل آن ليست بزرگ ترين توليد كنندگان نوشابه دنيا در ايران است و ما در كنار آنها نه تنها بازار ايران را از دست نداده ايم بلكه در ساير كشورها نيز با آنها رقابت مي كنيم. ما اين برند را براي اولين بار از كشور ايران به خارج صادر كرده ايم و اين يك افتخار است. به هر شكل محصول ما مرزها را شكسته و دليل آن تنها كيفيت ، طعم و مزه منحصر به فرد آن مي باشد. ما به هيچ شركتي در دنيا وابسته نيستيم و در واقع شركتي هستيم كه در دنيا ليسانس مي دهيم. محصول zem zem كه در تركيه توليد مي شود برند ما مي باشد اين تغيير نام به خاطر لهجه ترك ها مي باشد كه زمزم را زم زم تلفظ مي كنند. يا در روسيه به زمزم، سم سم مي گويند همه اينها تفاوت در لهجه بوده و برند شركت ما مي باشد.

وي درباره استفاده از PET در بسته بندي محصولات مي گويد مواد و شيوه بسته بندي در دنيا تغيير مي كند. ما اولين شركت در ايران بوديم كه از PETبراي بسته بندي نوشابه هاي يك و نيم ليتري استفاده كرديم. اين موضوع اگر اشتباه نكنم در سال 1370 اتفاق افتاد. ما معمولا پيشرفت بسته بندي محصولات نوشيدني در دنيا را در نظر مي گيريم، خود ما هم يك مجموعه تحقيقاتي وسيعي داريم و با استفاده از اين يافته ها و تحقيقات اقدام به توليد محصول جديد مي كنيم. محصولات جديد مي توانند در ظروف مختلفي مانند شيشه، قوطي يا بطري PET بسته بندي شوند. بنا بر نوع بازار بسته بندي انتخاب مي شود به عنوان نمونه براي صادرات نمي شود از شيشه استفاده كرد و طبيعي است براي صادرات از PET يا از قوطي استفاده مي كنيم. نوع بازار و نوع گرايش مصرف اهميت دارد. از نظر مشتري، ظروفي كه يكبار مصرف هستند و به چرخه توليد بر نمي گردند با استقبال بيشتري برخوردار است. اما هزينه بسته بندي نيز مهم است. به هر شكل هزينه بسته بندي PET از شيشه گران تر است. درگروه زمزم منفعت در درجه اول قرار ندارد، درجه اول نوع بازار، نوع مصرف و تغيير در سليقه مشتريان است.

وي در مورد تبليغات انجام شده بر روي نوشيدني هاي گازدار مي گويد اين مساله در مورد هز غذايي مطرح است. اين كه شخصي در يك روزنامه يا مجله يك حرفي را عنوان كند و محصولي را زير سوال ببرد رويكرد مناسبي نيست. به هر شكل كشور استاندارد و وزارت بهداشت دارد. همه كساني كه نوشابه توليد مي كنند بايد استاندارد بگيرند و از وزارت بهداشت كد بهداشتی دريافت نمايند. وزارت بهداشت همه چيز را كنترل مي كند.

بيشتر بحث هايي كه در مورد مضرات محصول مطرح مي شود، بحث هاي غير فني وغیر علمي است. ما بارها اعلام كرده ايم كساني كه اين ادعا را دارند، بيايند در حضور خبرنگاران، مجله ها و روزنامه ها بحث كنيم.اين كه من يك مقاله اي را از اينترنت كه هر روز هزاران مطلب و مقاله به راست و دروغ ارائه مي شود، ترجمه كنم و به عنوان سندارائه کنم، علمي نيست. اولا نوشابه شايد تنها محصولي باشد كه در تمام كشورها بدون استثنا مصرف مي شود. در واقع يك بحث غير علمي عنوان مي شود مثلا مي گويند در نوشابه قند وجود دارد، بله در نوشابه قند وجود دارد و در خيلي محصولات ديگر مثل شيريني ، چاي و قهوه هم وجود دارد. در بسياري از محصولات نوشيدني كه ما روزانه مصرف مي كنيم قند وجود دارد. اصولا مقدار مصرف محصولات ترش در جهان كم است و در برخي مواقع براي كم كردن ميزان ترشي يك محصول به آن قند اضافه مي كنند حالا چرا قند تنها  در مورد نوشابه مطرح مي شود. سالانه در كشور بيش از  دو ميليون تن شكر مصرف مي شود ونزديك به  صد هزار تن اين شكر در توليد نوشابه مصرف مي شود. يعني 5 درصد از كل مصرف شكر، اين 95 درصد باقي مانده كجاست. بحث ديگر در مورد نوشابه اسيد است .آن كسي كه اين حرف را مي زند اطلاع كافي ندارد كه اسيدها هم انواع خوراكي و صنعتي دارند، مانند الكل صنعتي و خوراكي ، ما كه از اسيد صنعتي در توليد نوشابه استفاده نمي كنيم وگرنه استاندارد و وزارت بهداشت جلوي توليد را مي گيرند. حالا به چه دليل و رويكردي برخي افراد اين حرف ها را مي زنند من نميدانم اما مي دانم كه مسوولين ما نبايد ازآنها دفاع كنند.

وي در ادامه مي گويد هر چيزي را زياد مصرف كنيد مضر است . مگر مصرف زياد گوشت عامل بيماري نقرس نيست؟ ماكاروني، نان، سيب زميني و برنج مگر نشاسته زياد ندارند؟ بهترين ميوه دنيا هم استانداردي دارد. بهتر است ما استاندارد مصرف را تعريف و تعيين كنيم. مثلا اگر كسي 20ليتر نوشابه در روز بخورد براي سلامتيش خطرناك است، اصلا خوردن زياد آب در روز مگر مضر نيست؟صنعت نوشابه يك صنعت ملي است . صنعتي كه در كشور رشد كرده و توانسته با توليدكنندگان بزرگ دنيا رقابت كند و در برخي مواقع از آنها پيشي بگيرد .آيا حيف نيست با مطرح كردن اين مسائل پيش پا افتاده اين صنعت را تحت تاثير قرار دهيم؟

هزاران نفر در اين صنعت كار مي كنند، اين صنعت صادرات دارد، اين صنعت نام ايران را ميليون ها بار به سراسر دنيا مخابره كرده است. شما نمونه اي مانند زمزم را به ما نشان دهيد كه نام تجاري صادر كند. حالا ما بايد كاري بكنيم كه اين صنعت ترقي كند يا اين كه آن را زير سوال ببريم.

حداد مقدم در بخش دیگری از گفته های خود در باره بسته بندي محصولات مي گويد ما تازه اقدام به استفاده از قوطي كرده ايم و مي توانيم بگويم در حال حاضر محصولات به صورت مساوي در شيشه و PET بسته بندی مي شوند. اما با توجه به نصب تجهيزات بسته بندي در قوطي هاي فلزي مقداري از سهم PET به قوطی اختصاص خواهد یافت. براي اين كه مشتريان استقبال بهرتي از قوطي ها مي كنند و از نظر زيست محيطي نيز به نفع كل جامعه مي باشد.

وي در ادامه مي گويد ما به قصد نوآوري وارد صنعت PET شديم. امروز ما با حفظ كيفيت، وزن بطري هاي PET را كاهش داده ايم. بطري هاي ما 47 گرم بودند و در حال حاضر 45 گرمي توليد مي شوند. صنعت PET، يك صنعت جديد در دنياست ما با استفاده از تكنولوژي هاي روز، استاندارد سازي مي كنيم و در PET نيز مصرف را كاهش داده ايم. ما همواره به مواردي كه به كيفيت لطمه اي وارد نكند توجه مي كنيم.

وي در مورد وضعيت اقتصادي جهان و بحران جهاني مي گويد اظهار نظر من در مورد ركود اقتصادي درست نيست و مانند اظهار نظر يك مترجم در مورد نوشابه مي باشد. اين ركود اقتصادي در صنعت ما تاثير چنداني نداشته است زيرا ما خيلي وابسته به اقتصاد دنيا نيستيم ايران كشوري با تاريخ چند هزار ساله است و منبع و مبدا بسياري از مواد غذايي اين كشور مي باشد. ممكن است ما در صنايع الكترونيك از دنيا عقب باشيم اما در صنايع غذايي نام ايران در دنيا شناخته شده است، مانند پسته و زعفران. صنعت نوشابه ايران نيز شناخته شده است، به همين راحتي نيست كه نوشابه ايراني در سوپر ماركت هاي آلمان و ايتاليا به فروش مي رسد، آن هم در بازاري كه توليد كنندگان بزرگ جهان با تبليغات آنچناني حضور دارند. صنعت نوشابه ايران به دليل وجود مواد اوليه مناسب در كشور از ركود اقتصادي جهان ضربه نخورده است بلكه بحران اقتصادي داخلي، ضررهاي جبران ناپذيري را به اين صنعت وارد مي كند. عدم پرداخت وام و مشكلات صادرات و واردات ضربه مي زند. زمزم بزرگ ترين عصاره سازي ايران را دارد و بيش از 97 درصد مواد اوليه مورد استفاده با بهترين كيفيت جهاني در ايران توليد مي شود.

وي در مورد عدم توان رقابت محصولات ایرانی در بازار عراق مي گويد ما صادرات بسيار خوبي به عراق داشتيم، كم شدن صادرات به اين كشور نتيجه ناتواني و بي كيفيتي محصول ما نبود. كشورهاي تركيه و سوريه توانستند محصولات بي كيفيت خود را جاي محصولات با كيفيت ما قرار دهند. از نظر صادراتي تشويق شدند و دولت هاي آنها امكانات ويژه در اختيارشان قرار دادند اما ما يك تنه بايد همه كاري مي كرديم يعني ما در مبارزه قيمتي با رقبا شكست خورديم نه در مبارزه كيفيتي و اين مساله اي است كه مسولين بايد به آن فكر كنند. محصولاتي كه جايگزين محصولات ما شده اند از كيفيت بسيار پايين تري برخوردارند وقتي محصول ما در اروپا مصرف مي شود پس مساله كيفيت مطرح نيست، بحث قيمت و بحث وضع عوارض بود. دولت ها براي ورود كالاي ما عوارض دريافت مي كنند در حالي كه براي محصولات كشورهاي ديگر اين گونه نیست. وقتي شما نوشابه را به مرز عراق مي بريد از شما عوارض واردات دريافت مي كنند در حالي كه شركت هاي ترك و سوري اين عوارض را ندارند مسلما قيمت محصول ما گران تر خواهد بود. ما توليد كننده نوشابه هستيم و از من مي توانيد در مورد توليد، كيفيت  و بسته بندي سوال كنيد اين كه چرا فقط براي محصولات ايراني عوارض واردات دريافت مي شود را من نمي توانم جواب بدهم، اين را مسولين مي دانند. آنچه كه مسلم است ما جز صادر كنندگان درجه يك به عراق بوديم. ما هرگز از عراق محصول برگشتي نداشتيم و كاملا شناخته شده بوديم حالا يكباره چه اتفاقي مي افتد كه يك محصول خوب و با كيفيت و به نام جايگاه خود را از دست مي دهد؟ اگر جاي محصولات زمزم را يك توليد كننده ايراني گرفته بود ما به دنبال اشكال مي گشتيم اما كليه تولید کنندگان نوشابه  از صادرات باز مانده اند.

حداد مقدم در مورد ماشين آلات بسته بندي نوشابه مي گويد ما در بسياري از صنايع پيشرفت نكرده ايم، ما بايد وضعيت نسبي و مطلق را درنظر بگيريم. در بعضي از صنايع ما مزيت نسبي هم نداريم و هيچ دليلي ندارد كه وارد آن بخش شويم. مثلا در زمينه توليد ماشين آلات بادكن، ماشيني در ايران نداريم و اگر هم داريم خيلي از دنيا عقب هستيم. به هر شكل ما ترجيح مي دهيم از بهترين تكنولوژي هاي روز دنيا استفاده کنیم.

در توليد نوشابه عصاره، آب، تكنولوژي توليد و فرآيند توليد 4 عامل اصلي كيفيت مي باشد. هر كدام از اينها را با دقت انتخاب نكنيد، نمي توانيد ادعا كنيد، محصول شما كيفيت جهاني دارد. متاسفانه اغلب ماشين آلاتي كه در اين زمينه وجود دارد تنها به وسيله چند كشور كه حرفي براي گفتن دارند توليد مي شوند. ما در زمينه فعاليت خود بيش از 50 سال است كه ماشين آلات وارد مي كنيم .

وي در مورد طراحي محصولات مي گويد ما گروه طراحي بسيار موفقي داريم. در گروه طراحي ما افراد روان شناس و زيباشناس حضور دارند تمام محصولات ما كه وارد بازار مي شوند ابتدا داخل گروه نظرسنجي مي شوند سپس در جامعه نظرسنجي مي شود و آمار تهيه مي گردد. ما فقط بر اساس قواعد علمي يك محصول را وارد بازار مي كنيم. اين عمليات براي گروه زمزم انجام مي شود و تمام كارخانه ها از آن سود مي برند.

حداد مقدم در مورد توليد پريفورم مي گويد گروه زمزم خود توليد كننده پريفورم است. مي توانم بگويم كمابيش كل ظرفيت مصرف پريفورم را خودمان توليد مي كنيم و در برخي فصول سال مانند تابستان امكان دارد از خارج گروه پريفورم خريداري شود. ما از تكنولوژي هاي ژاپن و ايتاليا براي توليد پريفورم استفاده مي كنيم.

حداد مقدم در مورد چگونگي ارزان تر بودن محصولات چيني با توجه به مسافت زياد نسبت به محصولات توليد شده و در كشور مي گويد، اگر اين سوال را در مورد نوشابه بپرسيد، مي گويم ما مشكلي نداريم اما دركل بله اين گونه است.

شركتي با بنزين ليتري 2 هزار تومان در آن طرف دنيا گندم توليد مي كند و به بندر عباس حمل مي كند و پول بيمه آن را نيز پرداخت مي كند اما با ارزان تر از گندمي است كه ما در مشهد توليد مي كنيم. طبيعت، كار، تكنولوژي و انسان عوامل توليد هستند. كشور ما از نظر طبيعت براي كشاورزي مناسب است، از نظر نيروي انساني نيز ما افراد تحصيل كرده زيادي داريم و همه جاي دنيا مي گويند ما مردم با هوشي هستيم . از نظر تكنولوژي هم شرايط خوبي داريم پس چه عاملي موجب مي شود كه قيمت تمام شده محصولات ما بالا مي رود. اين مشكل ريشه در مديريت اقتصادي دارد. اولا اقتصاد ما دولتي اداره مي شود معمولا دولت توليد كننده و تاجر خوبي نيست. مسئله ديگر مشكلات تهيه سرمايه در ايران است. ژاپني ها سرمايه را با 0.25% بهره دريافت مي كنند اروپايي ها نيز با 5/3% بهره وام مي گيرند اما در ايران نرخ بهره 20% است. ما در زمينه بهره 80 برابر ژاپني ها و 600 درصد بيش از اروپايي ها بهره مي پردازيم. مسئله ديگر اين است كه كشور ما در تحريم قرار دارد. به هر شكل صادرات ما به آساني كشورهاي اروپايي نيست. در نتيجه مقدار توليد در كشور پايين است. اگر بخواهيم به سمت علمي بودن بحث برويم بايد بگويم وقتي حجم توليد كم است، هزينه هاي ثابت به توليد كمتري سرشكن مي شود اگر يك شركت يك ميليارد تومان هزينه ثابت داشته باشد و سالانه يك ميليارد نوشابه توليد كند، به هر نوشابه يك تومان مي رسد، اما اگر 250 ميليون نوشابه توليد كند به هر نوشابه 4 تومان هزينه اضافه مي شود. برعكس اگر شركت دو ميليارد نوشابه توليد كند اين هزينه 5 ريال مي شود.

بگذاريد مثالي جامع برايتان بياورم فرض كنيم دو كشور AوB را مقايسه كنيم. اگر ما بخواهيم در كشور A ، 5 ميليارد سرمايه گذاري كنيم، بايد كارخانه اي را با هزينه شخصي بسازيم تا بتواند محصول X را توليد كند. اين 5 ميليارد در كشور A داراي بهره 20 درصدي است بنابراين يك ميليارد تومان در سال به هزينه توليد اضافه مي كند. حالا فرض كنيد 5 ميليارد سرمايه درگردش داشته باشيم اين هزينه بهره به دو ميليارد مي رسد. در كشور B براي همين كارخانه با بهره بانكي 4 درصد، هزينه بهره به محصول 400 ميليون است يعني 5 برابر كم تر از كشور A ، به بقيه عوامل هم كاري نداريم. در كشور ما هزينه سرمايه گران است و محصول توليدي نيز گران مي شود. در كشور B علاوه بر اين مسائل، بحث هاي ديگري مانند جذب راحت تر سرمايه، قوانين كار و گمركي پيشرفته تر مديريت، استفاده از نيروي انساني نيز وجود دارد. در بعضي از كشورها به دليل توليد انبوه، هزينه هاي ثابت سرشكن مي شود.

وي در مورد موفقيت زمزم مي گويد توليد نوشابه و ماءالشعير مانند آشپزي كردن است. مواد اوليه و تكنولوژي در اختيار همه قرار دارد اما ما به دليل سابقه 50 ساله تبديل به آشپزهاي ماهري شده ايم. موفقيت در كيفيت، تحقيقات، استفاده از افراد متخصص و خبره و تكنولوژي بالا خلاصه مي شود. اين را بدانيد كه اگر رقيب نباشد، هرگز محصول با كيفيت توليد نمي شود.

وي در مورد تبليغات زمزم مي گويد ما احساس مي كنيم زياد به تبليغات نياز نداريم. منابع مالي ما محدود است و ترجيح مي دهيم اين منابع مالي را به جاي صرف تبليغات، صرف تكنولوژي و بالا بردن كيفيت كنيم. درست است که در كوتاه مدت آن كسي كه تبليغات مي كند، موفق تر است. اما در بلند مدت به دليل منابع محدود، مجبور مي شوند از كيفيت بكاهند تا بتوانند تبليغات كنند. شما اگر يكبار محصول بي كيفيت بخوريد، هر چقدر هم تبليغات داشته باشد براي بار دوم آن را مصرف نمي كنيد، به همين دليل ما بيشتر به فكر حفظ كيفيت محصول هستيم.

 

این گفت و گو در سال 1388 با مدیرعامل وقت گروه زمزم انجام گرفته است

IRANBEV Media Ltd 2018©